Türkiye’de doğal ortamında yetişen 27 kuşburnu türünün 17’sine ev sahipliği yapan Gümüşhane’de, sonbahar mevsiminin gelmesiyle birlikte başlayan kuşburnu mesaisi devam ediyor.
Gümüşhane ile özdeşleşen kuşburnu, kent genelinde eylül ve ekim aylarında olgunlaştı. Doğada kendiliğinden yetişen ve yöre halkı arasında “dikenli gül” olarak da adlandırılan meyve, yüksek C vitamini içeriğiyle öne çıkıyor.
Gümüşhane’nin iklim yapısının ve doğal koşullarının kuşburnu yetiştiriciliğine elverişli olması, kenti Türkiye’nin en önemli kuşburnu merkezlerinden biri konumuna getirdi.
Merkeze bağlı Tekke Beldesinde doğal olarak yetişen kuşburnunun toplanmasıyla birlikte kışlık marmelat hazırlıkları başladı.
Dikenli dallardan tek tek toplanan meyveler, gün boyu süren ayıklama, kaynatma ve eleme işlemlerinin ardından odun ateşinde pişirilerek marmelata dönüştürüldü.
Sonbaharın gelişiyle kışlık hazırlıklarını sürdüren vatandaşlar, yörede “dikenli gül” olarak da bilinen kuşburnunu topladı. Meyvelerin marmelata dönüştürülmesi için yürütülen çalışmalar, sabah saatlerinden akşama kadar devam ediyor.
Dikenli dallardan odun ateşine uzanan hazırlık
Vatandaşlar, topladıkları kuşburnunu önce saplarından ayırıp yıkadı. Temizlenen meyveler kazanlarda kaynatıldıktan sonra mikser yardımıyla ezildi. Elde edilen karışım, çekirdeklerinden ve meyvenin içindeki ince tüylerden arındırılması için önce kevgirden, ardından ince elekten geçirildi.
Hazırlığın önemli bölümünü oluşturan eleme işlemiyle karışım pürüzsüz hâle getirildi. Süzülen kuşburnu daha sonra yeniden odun ateşine alınarak pişirildi. Böylece doğadan toplanan meyveler, kış aylarında tüketilmek üzere marmelata dönüştürüldü.
“Dikenli Olduğu İçin Toplaması Oldukça Zor”
Kuşburnu hazırlığı yapan Seval Toprak, meyvenin dikenli yapısı nedeniyle toplama aşamasının oldukça zahmetli olduğunu dile getirdi. Toprak, “Kuşburnu eylül ve ekim ayları arasında yetişen bir meyve. Dikenli olduğu için toplaması oldukça zor ancak sevdiğimiz ve C vitamini barındırdığı için topluyoruz. Marmelat ve çay olarak tüketiyoruz. Topladığımız kuşburnular önce yıkanıp temizlendi. Daha sonra kazanda kaynatıldı ve mikserle çekildi. Kevgir ile elekten geçirildikten sonra leğenlere alınarak pişirildi ve marmelat haline getirildi” dedi.
Sabah Saatlerinden Akşama Kadar Süren Mesai
Süreç hakkında bilgi veren Melike Toprak ise kuşburnunun C vitamini açısından son derece zengin bir meyve olduğunu vurguladı. Toprak, “Yüksek vitamin içeren, özellikle C vitamini bakımından zengin olan kuşburnunun hem marmelatını hem de içeceğini yapıyoruz. Bazı bölgelerde çorbası da pişiriliyor. Kuşburnu dikenli bir bitki olduğu için toplaması oldukça yorucu ve meşakkatli. Topladıktan sonra meyveleri tek tek saplarından ayırıyor, ardından yıkıyoruz. Daha sonra kazana alarak pişiriyoruz. Pişen kuşburnular önce kevgirden, ardından elekten geçiriliyor. İçerisinde herhangi bir parça kalmaması ve tamamen sıvı hale gelmesi için ince eleme işleminden geçiriyoruz. Bu hazırlık süreci günün yarısını alıyor. Sabah saatlerinde başladığımız işlem, akşam saatlerine kadar devam ediyor. Eleme işleminin ardından kuşburnuyu tekrar odun ateşinde pişirerek marmelat haline getiriyoruz” diye konuştu.
Gümüşhane’de kuşburnu sadece evlerin kışlık erzak hazırlığında değil, kentin kültürel ve ekonomik yaşamında da kritik bir yer tutuyor. Yörede kuşburnundan marmelat, reçel, çay ve meyve suyu gibi çeşitli ürünler elde edilirken, geleneksel metotlarla üretilen kuşburnu marmelatı Gümüşhane’nin en bilinen yöresel lezzetleri arasındaki yerini koruyor.